„Energiczny król [Anglii] Stefan [z Blois], w roku trzecim, licząc od jego przybycia do Anglii, pospieszył do Bedford, którego oblężenie zaczął w wigilię świąt Bożego Narodzenia [1137 roku] […] wielu uważało, iż to nie spodoba się Bogu, albowiem najbardziej uroczyste ze świąt potraktował jako rzecz małej wagi. Bedford poddał mu się, on zaś poprowadził swoje wojsko do Szkocji. Albowiem król Szkotów [Dawid I Święty], pod płaszczykiem pobożności, złożywszy przysięgę [cesarzowej Matyldzie] córce króla Henryka [I Beauclerca], nakłaniał swoich ludzi do barbarzyńskich czynów. Rozrywali oni brzuchy ciężarnych kobiet i wywlekali z nich nienarodzone niemowlęta. Ciała dzieci wyrzucali w powietrze, nabiwszy je na ostrza swoich włóczni. Ćwiartowali kapłanów u ołtarzy. Głowy Chrystusa odcięte z krucyfiksów nakładali na ramiona pomordowanych, a dokonawszy zamiany, ich głowy przyprawiali krucyfiksom […] Najechał ich przeto król Stefan, i spalił, i spustoszył południowe obszary państwa króla Dawida”.
Kronikarz Henryk z Huntingdon opisał trzeci najazd Szkotów na Anglię na przełomie 1137/1138. Najazd szkockiej armii w styczniu i lutym 1138 r., który miał miejsce w burzliwym okresie wojny domowej, wywołał szok wśród angielskich kronikarzy. Ryszard z Hexham opisał ją jako „okrutną armię, złożoną z wojowników, którzy nie okazywali szacunku ani Bogu, ani ludziom”, która „spenetrowała prowincję i mordowała wszystkich napotkanych ludzi, niezależnie od ich płci, wieku czy pozycji, niszcząc, plądrując i paląc miasta, kościoły i domy”. Kronikarze donoszą o kilku przypadkach kanibalizmu, które należy traktować z dużą ostrożnością, donoszą również o szerzącym się niewolnictwie i mordach na księżach, kobietach i dzieciach. Należy pamiętać, że kronikarze często wyolbrzymiali okrucieństwa wroga.
W lutym król Stefan z Blois wyruszył na północ, aby stawić czoła Dawidowi I. Obie armie unikały bezpośredniego starcia, a Stefan wkrótce wycofał się na południe. Latem Dawid podzielił swoją armię na dwie części, wysyłając Wilhelma FitzDuncana, Mormaera Moray, do Lancashire, gdzie spustoszył Furness i Craven. 10 czerwca Wilhelm FitzDuncan starł się z siłami angielskimi. Doszło do bitwy pod Clitheroe, która zakończyła się ważnym zwycięstwem Szkotów.
Następnie w lipcu 1138 r., dwie szkockie armie połączyły się w „St Cuthbert’s Land”, na ziemi kontrolowanej przez biskupa Durham, w pobliżu rzeki Tyne. Kolejna angielska armia została zebrana, by stawić czoła Szkotom, tym razem dowodził nią Wilhelm Gruby, hrabia Yorku. Zwycięstwo pod Clitheroe z pewnością zachęciło Dawida I do kontynuowania działań w Anglii. Siły szkockie, liczące 26 000 żołnierzy, a zatem kilkakrotnie większe niż armia angielska, stawiły czoła tej ostatniej pod Cowdon Moor w pobliżu Northallerton. Kilku normańskich wasali opuściło króla Dawida. Być może byli zszokowani postępami szkockiej armii, ale z pewnością również zdezorientowani, któremu władcy mają być lojalni, bo byli jej winni zarówno Dawidowi, jak i Stefanowi. Armia Dawida straciła w wyniku tej dezercji duży kontyngent rycerzy anglo-normandzkich i musiał walczyć z armią angielską podobnymi siłami. Do bitwy doszło 22 sierpnia 1138 r. i jest ona znana jako Bitwa pod Standardem.
Bitwa pod Northallerton, znana również jako bitwa pod Cowton Moor lub bitwa o sztandar, jak nazwali ją później kronikarze, zakończyła się porażką Szkotów. Po bitwie Dawid i jego siły wycofali się do Carlisle. Bitwa zakończyła się porażką, ale nie miała ona decydującego znaczenia dla wojny szkocko-angielskiej. Dawid zachował większość swojej armii i dlatego zachował możliwość działań ofensywnych. Na przykład oblężenie Wark, które trwało od stycznia, zakończyło się zdobyciem miasta w listopadzie. Dawid nadal okupował Cumberlandię i dużą część Northumberlandii. Bitwa pod Northallerton, była kluczowym starciem w trakcie angielskiej wojny domowej, a nazwa „bitwa o sztandar” wzięła się od wzniesionej przez Anglików chorągwi, która miała symbolizować zjednoczenie sił angielskich. Zdobycie Wark, umocniło pozycje Dawida I w regionie.
26 września do Carlisle przybył kardynał biskup Ostii Alberic de Beauvais, gdzie Dawid wezwał możnych, opatów i biskupów Szkocji. Alberic przybył, aby zbadać spór dotyczący biskupa Glasgow i kwestii jego ewentualnej przysięgi wierności arcybiskupowi Yorku. Alberic szukał możliwości zawarcia pokoju między Anglią a Szkocją. Dawid zgodził się na 6-tygodniowy rozejm. 6 kwietnia 1139 r. w Durham Dawid spotkał się z żoną Stefana, Matyldą z Boulogne, córką Marii Szkockiej i uzgodniono traktat pokojowy, drugi traktat z Durham. Henrykowi, synowi Dawida, przekazano hrabstwo Northumberland, a hrabstwo Huntingdon zwrócono. Sam Dawid zatrzymał Carlisle i Cumberland. Król Stefan zachował strategiczne miejsca, którymi były zamki Bamburgh i Newcastle. Roszczenia Dawida zostały w pełni zaspokojone, pomimo klęski w bitwie o sztandar, której Stefan nie potrafił wykorzystać, ponieważ miał problemy na południu Anglii i uległ wpływom żony, która bardzo ceniła swojego wuja, króla Szkocji. Matylda z Boulogne odegrała kluczową rolę w mediacji, pomiędzy swoim mężem a królem Szkocji Dawidem I.
💛 Wesprzyj naszą pracę, klikając w link:
https://suppi.pl/speculumeuropae
💛 Wpłat można też dokonywać na numer konta:
09 1460 1181 2025 0084 5728 0002
Jeśli znasz jakieś ciekawe fakty na ten temat, podziel się nimi w komentarzu.
Będziemy wdzięczni za każdą informację!
