Pochodzenie i dzieciństwo
Bolko II, książę ziębicki z dynastii Piastów, urodził się około 1300 r. jako syn Bolka I Surowego, księcia świdnicko‑jaworskiego, oraz Beatrycze, córki Ottona V Długiego, margrabiego brandenburskiego. Imię otrzymał prawdopodobnie na cześć dziada, Bolesława II Łysego zwanego Rogatką. Był najmłodszym z synów pary książęcej. W bardzo młodym wieku stracił ojca — Bolko I zmarł 9 listopada 1301 r. i został pochowany w klasztorze cystersów w Krzeszowie, gdzie do dziś zachował się jego okazały nagrobek.
W chwili śmierci ojca Bolko II miał zaledwie rok. Opiekę nad nim przejęła matka, księżna‑wdowa Beatrycze oraz jego wuj, Herman III Długi, margrabia brandenburski na Salzwedel. Regencję w księstwie sprawował jednak przede wszystkim przedstawiciel margrabiego, Herman von Barby (Barboy).
W grudniu 1307 r. Bernard Stateczny został uznany za pełnoletniego, przejmując władzę w księstwie oraz opiekę nad młodszymi, wciąż małoletnimi braćmi.
Około 1309 r. Bernard Stateczny wydał swoją siostrę Beatrycze za księcia górnobawarskiego Ludwika IV, syna Ludwika II Srogiego i Matyldy, córki króla niemieckiego Rudolfa I Habsburga. Małżeństwo to miało umocnić sojusz z Bawarią i zabezpieczyć książąt linii świdnicko‑jaworskiej na wypadek konfliktu z królem czeskim. Była to świadoma kontynuacja strategii zapoczątkowanej jeszcze przez Bolka I Surowego, który około 1297–1299 r. wydał swoją najstarszą córkę Judytę za innego Wittelsbacha — Stefana I, księcia dolnobawarskiego.
Był to trafny kierunek polityczny, ponieważ brat Stefana I, Otton III, w latach 1305–1307 panował na Węgrzech jako Bela V. Przyjął imię po swoim dziadku, królu Beli IV, aby podkreślić swoje roszczenia do tronu. Warto dodać, że 18 maja 1309 r. Otton III poślubił inną przedstawicielkę rodu Piastów — Agnieszkę, córkę Henryka III głogowskiego.
Bernard Stateczny, obawiając się ekspansji Henryka III, księcia głogowskiego i wielkopolskiego, szukał porozumienia z Władysławem I Łokietkiem, księciem krakowskim, sandomierskim oraz sieradzko‑łęczyckim. W ten sposób wszedł w orbitę jego sojuszy. Około 1310 r. poślubił Kunegundę, córkę Łokietka, co dodatkowo umocniło ten układ i w praktyce wciągnęło do niego także młodszych braci Bernarda — Henryka I jaworskiego i Bolka II ziębickiego.
W 1312 r. Bernard Stateczny wydzielił Henrykowi odrębne księstwo jaworskie, powierzając mu samodzielne rządy. Obejmowało ono Jawor, Lwówek Śląski, Bolesławiec, Jelenią Górę, Świerzawę i Złotoryję.
Z obawy przed dalszym rozdrobnieniem władztwa Bolka II początkowo przeznaczono do stanu duchownego. Wskazuje na to jego kanonikat z odpowiednią prebendą w kapitule wrocławskiej. Ostatecznie jednak plany te upadły z powodu sprzeciwu samego księcia.
Powstanie księstwa ziębickiego
22 listopada 1321 r. w Świdnicy Bernard Stateczny zawarł układ ze swoim młodszym bratem Bolkiem, na mocy którego zdecydowali się podzielić księstwo. Bernard objął samodzielne rządy w księstwie świdnickim, obejmującym Świdnicę, Kamienną Górę, Bolków i Strzegom, a także zastaw w Niemczy — zabezpieczenie pożyczki udzielonej Bolesławowi III Rozrzutnemu w wysokości 8 tysięcy grzywien.
Bolko objął władzę w księstwie ziębickim, obejmującym Strzelin, Wiązów, Ząbkowice, Ziębice, Kąty Wrocławskie, Sobótkę, Dzierżoniów, Srebrną Górę, Złoty Stok i Bardo. Terytorium księstwa sięgało aż pod Paczków.
W tym czasie Bolko poślubił Juttę (Gutę), prawdopodobnie wdowę po Mateuszu Csáku z Trenczyna, węgierskim możnym.
Przejście Bolka na samodzielny rozrachunek po wydzieleniu mu odrębnego księstwa ziębickiego z pewnością poprawiło sytuację finansową Bernarda Statecznego. Już 22 listopada 1321 r., regulując swoje zobowiązania, Bolko zastawił u brata Kąty, Sobótkę oraz „zamek Paczków”, najpewniej warownię w Chałupkach. Nie stawiało to najmłodszego z Piastów w korzystnym świetle.
Bolko II ziębicki po raz pierwszy pojawił się jako samodzielny wystawca dokumentu 20 maja 1323 r. w Dzierżoniowie, podpisując się jako „Bolko, książę Śląska i pan na Książu”.
Problemy finansowe i konflikty
W lutym 1322 r. Bolko wraz z Bernardem Statecznym uczestniczył w zorganizowanej przez Krzyżaków wyprawie przeciwko Litwie.
W latach 1322–1329 książę ziębicki pozostawał w sporze z biskupem wrocławskim. Konflikt wynikał zarówno z uchylania się Bolka od płacenia świętopietrza, jak i z jego najazdów rabunkowych na dobra klasztorne w Henrykowie oraz Kamieńcu Ząbkowickim.
Nie był to jednak przypadek odosobniony na ówczesnym Śląsku. W 1328 r. we Wrocławiu wybuchł spór między mieszczanami a Piotrem z Alwerni, legatem papieskim i kolektorem, który zamierzał pobierać świętopietrze według nowych, mniej korzystnych zasad. Dotychczasowy podatek podymny, płacony od każdego domu, zastąpiono pogłównym, uiszczanym od każdego mieszkańca. Sprzeciw budził także fakt, że danina ta była symbolem podporządkowania diecezji wrocławskiej arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu, czego część ludności niemieckiej nie akceptowała. Po stronie legata opowiedział się biskup wrocławski Nankier. Niezadowoleni mieszczanie wtargnęli do katedry, poturbowali dworzan biskupich, wypędzili kanoników i złupili ich mienie. W odpowiedzi Nankier obłożył miasto interdyktem, lecz sam musiał uchodzić do Nysy. Dopiero po kilku miesiącach udało się zażegnać konflikt między biskupem a mieszczaństwem.
Nie dziwi więc, że Piast ziębicki próbował wykorzystać napiętą sytuację. W 1329 r. słudzy Bolka II napadli pod Opolem na orszak Piotra z Alwerni, legata papieskiego. W odpowiedzi biskup wrocławski Nankier nałożył na księcia ekskomunikę. Bolko zwrócił legatowi część zagrabionych dóbr i zapłacił 150 grzywien odszkodowania, po czym Nankier cofnął klątwę kościelną.
Spór z biskupem ostatecznie zakończył układ zawarty w 1333 r., na mocy którego Bolko II ziębicki zrzekł się wszelkich roszczeń do ziemi nysko‑otmuchowskiej.
Terytorium to pozostawało sporne między biskupami wrocławskimi a Piastami śląskimi od 1290 r. Henryk IV Prawy w swoim testamencie nadał biskupowi prawa książęce w ziemi nysko‑otmuchowskiej, a także prawo bicia monety i własne sądownictwo. W kolejnych latach książęta Henryk III głogowski i Bolko I Surowy próbowali obalić ten przywilej, lecz biskup Jan III Romka skutecznie bronił uprawnień biskupstwa wrocławskiego. Ostatecznie nie zdołał go podważyć również Bolko II ziębicki.
Polityka wobec Czech i Polski
Najpóźniej pod koniec sierpnia 1331 r. powstał plan kolejnej wyprawy czesko‑krzyżackiej przeciwko Władysławowi I Łokietkowi. Zakładał on koncentrację sprzymierzonych wojsk pod Kaliszem i opanowanie Wielkopolski, w której jeszcze niedawno rządzili książęta głogowscy. Jan Luksemburski, król czeski i tytularny król polski, wyruszył z Pragi 15 września, a dwa dni później dotarł do Chrudimia. Stamtąd skierował się ku Wrocławiowi, do którego przybył dopiero 25 września. Opóźnienie to sugeruje, że napotkał przeszkody w marszu — upatruje się ich w działaniach Bolka II Małego, księcia świdnickiego, a być może także jego stryja, Bolka II ziębickiego.
Po przejściu przez ziemię kłodzką, należącą wówczas do Królestwa Czeskiego, armia Jana Luksemburskiego musiała wkroczyć na terytorium księstw świdnickiego i ziębickiego. Władali nimi książęta linii świdnickiej — Bolko II Mały oraz jego stryj, Bolko II ziębicki.
Na trasie przemarszu szczególne znaczenie strategiczne miały tradycyjnie trzy miejscowości: Bardo, Ząbkowice i Niemcza. Po dotarciu do Wrocławia Jan Luksemburski musiał się dowiedzieć, że 21 września oddziały krzyżackie stanęły pod Kaliszem, a nie doczekawszy się jego armii, rozpoczęły odwrót. Właśnie w tej sytuacji 27 września wojska Władysława I Łokietka starły się z częścią sił zakonu, odnosząc zwycięstwo pod Płowcami.
W 1331 r. odbyły się cztery zjazdy książąt śląskich, zwołane z inicjatywy Jana Luksemburskiego, prowadzącego w ścisłym sojuszu z zakonem krzyżackim politykę wymierzoną w Władysława I Łokietka. Pierwszy zjazd miał miejsce pod koniec września we Wrocławiu, drugi w dniach 1–2 października w Głogowie, trzeci 19 października ponownie we Wrocławiu, a czwarty — w grudniu, tuż przed świętami Bożego Narodzenia — w Pradze. Istotne jest to, że na żadnym z nich nie pojawili się Piastowie z linii jaworsko‑świdnickiej: Henryk I jaworski, Bolko II Mały oraz Bolko II ziębicki.
Wyprawa Jana Luksemburskiego była wymierzona także w książąt z linii jaworsko‑świdnickiej. 11 stycznia 1331 r. zmarł w wieku około 25 lat Przemko II, książę głogowski, prawdopodobnie otruty przez własnych wasali. Ponieważ młody książę nie pozostawił potomstwa, zgodnie z polskim prawem dynastycznym do sukcesji po nim byli uprawnieni jego bracia — Jan ścinawski, Henryk IV Wierny żagański i Konrad I oleśnicki — a także żona Konstancja, mająca wówczas około 16–22 lat. Była ona najstarszą córką Bernarda Statecznego i wnuczką Władysława I Łokietka, a więc również bratanicą Bolka II ziębickiego.
Oprawa wdowia Konstancji obejmowała Głogów wraz z przynależnym dystryktem, składającym się z kasztelanii głogowskiej i tarnowskiej (Jeziernej). Jej najbliższym krewnym był brat, Bolko II Mały, który formalnie objął nad nią opiekę i w dokumentach występował jako „tutor” oraz „obrońca ziemi głogowskiej”.
W całej tej układance istotne jest to, że spośród książąt głogowskiej linii Piastów jedynie Przemko II nie był lennikiem Jana Luksemburskiego. W połączeniu z niechętnym stanowiskiem Bolka II Małego i całej linii świdnickiej wobec polityki Luksemburgów na Śląsku czyniło to konfrontację z królem czeskim jedynie kwestią czasu. Zapewne świadomość tego zagrożenia sprawiła, że pod koniec lipca Konstancja opuściła Głogów i udała się do Małopolski. Jej wyjazd można interpretować jako rezygnację z praw do Księstwa Głogowskiego, przysługujących jej tytułem oprawy wdowiej. Najpóźniej w 1334 r. wstąpiła do klasztoru klarysek w Nowym Sączu, gdzie w latach 1350–1360 pełniła funkcję opatki.
W dniach 1–2 października 1331 r. król czeski Jan Luksemburski odkupił od Jana ścinawskiego za 2000 grzywien prawo do przypadającej mu połowy Głogowa, po czym zbrojnie zajął miasto i włączył je do Korony Czeskiej. Postępowanie Jana ścinawskiego naruszało słuszne prawa do Głogowa Henryka IV Wiernego oraz, ewentualnie, Konrada I oleśnickiego, a także Konstancji i jej opiekuna prawnego, Bolka II Małego. W zamian za lojalność Jan Luksemburski wynagrodził Jana ścinawskiego, nadając mu jeszcze w tym samym roku trzy dystrykty Księstwa Głogowskiego: polkowicki, nowomiejski i wschowski.
Najprawdopodobniej już 3 października Jan Luksemburski wyruszył z wojskiem w kierunku Poznania, realizując porozumienie sojusznicze z zakonem krzyżackim. 5 października rozpoczął oblężenie miasta, które trwało sześć dni, lecz musiał je przerwać i pospiesznie wycofać się na pogranicze morawsko‑węgierskie. Powodem była interwencja króla węgierskiego Karola I Roberta, zamierzającego udzielić zbrojnej pomocy Władysławowi I Łokietkowi. Okoliczności tego odwrotu stały się przedmiotem sporów wśród kronikarzy i historyków śląskich, czeskich oraz polskich.
19 października Jan Luksemburski przebywał ponownie we Wrocławiu. Mimo nieudanej wyprawy do Wielkopolski konsekwentnie używał w dokumentach tytulatury „Nos Johannes dei gracia Boemie et Polonie rex ac Lucemburgensis comes”, czyli „My, Jan, z łaski Bożej, król Czech i Polski oraz hrabia Luksemburga”. W tym czasie ponownie wystąpił przeciw Piastom z linii świdnickiej, wydając dokument na korzyść swojego szwagra, Bolesława III Rozrzutnego, księcia legnickiego.
W dokumencie Jan Luksemburski przyrzekał przekazanie Bolesławowi III Rozrzutnemu zamku w Niemczy wraz z miastem, dystryktem, wasalami i wszystkimi przynależnościami. Terytorium to, będące własnością księcia legnickiego, znajdowało się od 1322 r. w zastawie — najpierw u Bernarda Statecznego, a następnie u jego syna Bolka II Małego — jako zabezpieczenie pożyczki w wysokości 8 tys. grzywien. Jan wyjaśniał, że Bolesław III przeniósł na niego prawo do wykupu ziemi niemczańskiej, pod warunkiem, że będzie mógł ją odzyskać po obniżeniu długu o 1 tys. kop groszy, po wypłaceniu we Wrocławiu w obecności rajców miejskich 6750 grzywien groszy polskiej miary oraz po zrekompensowaniu poniesionych przez niego nakładów i szkód.
W rezultacie Bolesław III Rozrzutny uzyskał korzystniejsze warunki spłaty zaciągniętej pożyczki. Dla Bolka II Małego oznaczało to jedynie zmianę osoby dłużnika, nie zaś właściciela okręgu niemczańskiego, którym nadal pozostawał książę legnicki. Na mocy porozumienia Jan Luksemburski zyskał jednak możliwość przejęcia okręgu siłą. W tych okolicznościach trudno nie dostrzec, że głównym celem jego polityki śląskiej stało się w tym roku osłabienie pozycji Bolka II Małego: najpierw pozbawiono go opieki nad wdową po Przemku II i jej oprawą wdowią, a następnie — zastawu niemczańskiego. O strategicznym znaczeniu korytarza prowadzącego od granicy ziemi kłodzkiej do Wrocławia, a dalej ku Głogowowi, świadczą późniejsze działania Jana dotyczące Ząbkowic, należących do Bolka II ziębickiego.
W 1335 r., już za panowania Kazimierza III Wielkiego, rozpoczęły się rozmowy pokojowe między nim a Janem Luksemburskim, mające rozstrzygnąć długoletni spór o pretensje czeskiego monarchy do korony polskiej.
Do spotkania doszło w Trenczynie na Węgrzech, gdzie 24 sierpnia 1335 r. zawarto polsko‑czeską umowę, przewidzianą do ratyfikacji przez króla polskiego przed 16 października tego roku. W akcie tym Luksemburgowie zrzekali się tytułu króla Polski i wszelkich praw do Królestwa Polskiego, w zamian za co Kazimierz III Wielki miał zobowiązać się do zaniechania starań o objęcie władzy nad księstwami wrocławskim i głogowskim oraz nad terytoriami lenników czeskich: Bolesława III Rozrzutnego legnicko‑brzeskiego, Henryka IV Wiernego żagańskiego, Konrada I oleśnickiego, Jana ścinawskiego, Bolka II opolskiego, Bolka I Pierworodnego niemodlińskiego, Alberta strzeleckiego, Władysława kozielsko‑bytomskiego, Leszka raciborskiego, Jana I Scholastyka oświęcimskiego, Kazimierza I cieszyńskiego oraz — dodatkowo — Wacława płockiego. Znamienne jest to, że wśród wymienionych nie znalazły się księstwa Henryka I jaworskiego, Bolka II ziębickiego i Bolka II Małego świdnickiego.
Dlatego Jan i Karol Luksemburgowie dostrzegli sposobność do podjęcia działań przeciwko Bolkowi II ziębickiemu. Pod pretekstem skarg klasztorów w Henrykowie i Kamieńcu na rzekome nadużycia ze strony księcia, latem 1335 r. wojska czeskie najechały księstwo ziębickie. Oblężone Ząbkowice zdołały się jednak obronić, a Bolko II rozbił siły czeskie dowodzone przez Karola Luksemburskiego, margrabiego Moraw i następcę tronu czeskiego. Piast nie potrafił wykorzystać swojego zwycięstwa i faktu wzięcia do niewoli czeskich rycerzy, których zwolnił za bardzo nieduży okup.
Hołd lenny i ostatnie lata
Mimo tego sukcesu Bolko II ziębicki coraz wyraźniej utwierdzał się w przekonaniu, że dalsza obrona przed Luksemburgami jest bezcelowa, zwłaszcza że Kazimierz III Wielki zaczął zbliżać się politycznie do króla Czech. Książę zmagał się ponadto z chronicznymi trudnościami finansowymi, wynikającymi z jego skłonności do rozrzutności. Wierzycielami Bolka byli m.in. zamożni mieszczanie wrocławscy.
29 sierpnia 1336 r. w Straubingu Bolko II ziębicki złożył hołd lenny królowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu. W ramach układu przekazał Koronie Czeskiej prawo do objęcia księstwa ziębickiego po wygaśnięciu męskiej linii miejscowych Piastów. W zamian otrzymał ziemię kłodzką w dożywotnie władanie.
Co ciekawe, mimo złożenia hołdu lennego królowi czeskiemu i objęcia ziemi kłodzkiej, problemy finansowe Bolka II wcale nie ustały. Dochody z Kłodzka okazały się niewystarczające, by pokryć narosłe wcześniej zobowiązania, a skłonność księcia do rozrzutności nadal pogłębiała jego zadłużenie.
8 stycznia 1337 r. Bolko II ziębicki zobowiązał się, że w razie śmierci swojej żony Jutty (Guty) nie zawrze ponownego małżeństwa bez zgody Jana Luksemburskiego. Dzień wcześniej, 7 stycznia, zastawił królowi czeskiemu na rok okręg ząbkowicki, a 9 stycznia — Strzelin i Wiązów wraz z ich okręgami za 2300 grzywien oraz Kąty z okręgiem. Warto dodać, że dzięki dobrym relacjom z Janem Luksemburskim już w kwietniu 1337 r. Kąty z okręgiem otrzymał w dożywocie Henryk I jaworski, brat Bolka II. Jego żoną była Agnieszka, córka króla czeskiego Wacława II.
Tego samego dnia, 8 stycznia 1337 r., Bolko II ziębicki przekazał w zastaw Bolkowi II Małemu Dzierżoniów (Rychbach) wraz z okręgiem za 2000 praskich groszy polskiej miary, z zastrzeżeniem, że prawo do jego wykupu przysługuje królom czeskim. Dzięki tej transakcji Bolko II Mały połączył okręg niemczański z rdzeniem swojego księstwa świdnickiego, ponieważ Rychbach leży niemal w połowie drogi między tymi ośrodkami — około 14 km od Niemczy i 19 km od Świdnicy.
Ostatecznie jedynym obszarem wolnym od zastawów pozostały Ziębice wraz z okręgiem — rdzeń księstwa. Mimo swojej skłonności do rozrzutności Bolko II dbał jednak o rozwój gospodarczy ziem ziębickich, dzięki czemu cieszył się znaczną sympatią i poparciem miejscowego mieszczaństwa.
3 czerwca 1338 r. Bolko II, za radą swojego syna Mikołaja Małego, wydał dokument, w którym przekazał kościół farny w Rychbachu joannitom, zastrzegając, że mogą objąć parafię dopiero po śmierci dotychczasowego proboszcza Hermana i sprawować w niej posługę na takich samych zasadach jak w innych joannickich kościołach. Najpewniej akt ten powstał na prośbę joannitów, którzy chcieli zabezpieczyć swoje prawa do rychbaskiej fary. Miało to związek z tym, że książę świdnicki uzyskał okręg rychbaski dopiero w 1337 r.
16 czerwca 1340 r. w Ząbkowicach Śląskich Bolko II ziębicki gościł swojego bratanka, Bolka II Małego. Okoliczności i cel tego spotkania pozostają nieznane.
11 czerwca 1341 r. w Ziębicach zmarł Bolko II ziębicki. Pochowano go w Henrykowie, który stał się mauzoleum tej linii Piastów. Po jego śmierci ziemia kłodzka, dotąd pozostająca w jego dożywotnim władaniu, powróciła do Korony Czeskiej.
Mikołaj I Mały był jedynym synem księcia ziębickiego Bolka II i Jutty, której pochodzenie pozostaje nieznane. Otrzymał solidne wykształcenie w klasztorze cystersów w Henrykowie, choć — wbrew częstej praktyce — nie był przeznaczony do kariery duchownej.
Po śmierci ojca w 1341 r. objął samodzielne rządy i niemal natychmiast udał się do Pragi, gdzie 24 sierpnia złożył hołd lenny królowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu.
Ocena panowania Bolka II ziębickiego
Panowanie Bolka II ziębickiego należy ocenić niejednoznacznie. Był on władcą ambitnym, energicznym i potrafiącym przez długi czas bronić niezależności swojego księstwa wobec rosnących wpływów czeskich na Śląsku. Jednocześnie jego rządy cechowały się poważnymi problemami finansowymi, które osłabiły pozycję jego władztwa.
Do największych osiągnięć Bolka II należało utrzymanie samodzielności politycznej w okresie, gdy większość książąt śląskich uznała zwierzchnictwo Jana Luksemburskiego. Książę nie uczestniczył w zjazdach organizowanych przez króla Czech i wspierał politykę przeciwną ekspansji Luksemburgów. Świadczy o tym również skuteczna obrona Ząbkowic przed wojskami Karola Luksemburskiego w 1335 r. Bolko potrafił także dbać o rozwój gospodarczy swoich ziem, dzięki czemu cieszył się poparciem mieszczaństwa.
Negatywnie należy natomiast ocenić jego gospodarowanie finansami. Liczne zastawy miast i okręgów świadczą o chronicznym zadłużeniu księstwa. W efekcie pod koniec życia większość jego władztwa znajdowała się w rękach wierzycieli lub zastawników. Niekorzystne były również konflikty z Kościołem, zwłaszcza spór z biskupem wrocławskim Nankierem, który doprowadził do ekskomuniki księcia. Działania takie osłabiały jego autorytet i komplikowały sytuację polityczną.
Ostatecznie Bolko II nie zdołał zachować pełnej niezależności. W 1336 r. złożył hołd lenny Janowi Luksemburskiemu i uznał zwierzchnictwo Korony Czeskiej. Decyzja ta była jednak prawdopodobnie wymuszona trudnym położeniem politycznym i militarnym księstwa oraz finansowym.
Podsumowując, Bolko II ziębicki był władcą odważnym i samodzielnym, który przez wiele lat skutecznie przeciwstawiał się presji czeskiej. Jego osiągnięcia polityczne zostały jednak częściowo zniweczone przez problemy finansowe i konflikty z Kościołem. Mimo licznych słabości pozostawił po sobie księstwo gospodarczo rozwinięte i zdolne do dalszego funkcjonowania pod rządami swojego syna i następcy, Mikołaja I Małego.
BIBLIOGRAFIA:
1. Marcin A. Klemenski, Bolko II Mały (ok. 1309/12 – 1368) książę świdnicko-jaworski i margrabia łużycki, Kraków 2023,
2. Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Kraków 2003
3. Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Śląska, Katowice 1978,
4. Artur Boguszewicz, Corona Silesiae. Zamki Piastów fürstenberskich na południowym pograniczu księstwa jaworskiego, świdnickiego i ziębickiego do połowy XIV wieku, Wrocław 2010,
5. Kazimierz Orzechowski, Dariusz Przybytek, Marian Ptak, Dolny Śląsk. Podziały terytorialne od X do XX wieku, Wrocław 2008,
6. Erich Gospos, Die Politik Bolkos II. von Schweidnitz-Jauer (1326-1368), Halle 1910,
7. Kazimierz Jasiński, Rodowód Piastów śląskich. Piastowie wrocławscy, legnicko-brzescy, świdniccy, ziębiccy, głogowscy, żagańscy, oleśniccy, opolscy, cieszyńscy i oświęcimscy, Kraków 2007.
💛 Wesprzyj naszą pracę, klikając w link:
https://suppi.pl/speculumeuropae
💛 Wpłat można też dokonywać na numer konta:
09 1460 1181 2025 0084 5728 0002
Jeśli znasz jakieś ciekawe fakty na ten temat, podziel się nimi w komentarzu.
Będziemy wdzięczni za każdą informację!
