Średniowieczna Ruś była rządzona przez rozrodzoną dynastię Rurykowiczów, a władzę zwierzchnią sprawował wielki książę panujący w Kijowie, a od połowy XII wieku we Włodzimierzu Zaleskim nad Klaźmą. Ród książęcy z czasem podzielił się na różne linie, które rywalizowały między sobą o władzę. Przejmowanie władzy w księstwach następowało w wyniku postanowień na zjeździe książąt (sobor), walki oraz poprzez dziedziczenie z ojca na syna. Każdy książę rządził przy pomocy rady możnych (sowiet) i zaufanych współpracowników. Podstawowa strukturę polityczna tworzyły sojusze udzielnych książąt, tzw. braci, którym podporządkowani byli książęta zależni (tzw. synowie) i namiestnicy. Namiestnicy byli przedstawicielami księcia w konkretnych regionach. Warto podkreślić, że „bracia” i „synowie” to terminy umowne, które odzwierciedlały hierarchię wewnątrz rodu Rurykowiczów. Chrześcijańska przysięga (krest cełowali) i obowiązki łączące te grupy przypominały związek wasalny znany w Europie Zachodniej. Przy czym związek wasalny w Europie Zachodniej był bardziej sformalizowany i opierał się na konkretnych umowach. Na Rusi relacje między książętami były bardziej oparte na tradycji i więzach rodzinnych, choć oczywiście przysięga miała duże znaczenie. Bojarzy, klasztory i biskupi (władycy) mieli na Rusi rozległe dobra, głównie z nadań książęcych. Po podboju w połowie XIII wieku Mongołowie zatwierdzili wszystkie przywileje Cerkwi na Rusi. Mongołowie uregulowali także status innych grup społecznych. Objęcie rządów w księstwie zależało odtąd od specjalnego pozwolenia (jarłyk) chana Złotej Ordy, o co kandydat starał się osobiście. Mianowany książę zobowiązany był do pomocy wojskowej na wezwanie i płacenie określonego trybutu. Od połowy XIV wieku spisy ludności, ściąganie trybutów i kontrolę polityczną na Rusi powierzyli Mongołowie wielkim książętom, wyznaczanym w Twerze lub Moskwie. Wybór wielkiego księcia był często przedmiotem rywalizacji między różnymi ośrodkami.
Na północnym zachodzie Rusi do dużego znaczenia politycznego i gospodarczego urósł Nowogród Wielki, leżący na ożywionym szlaku wielkiej wymiany handlowej z Europą Zachodnią. Szlak ten był znany jako „droga od Waregów do Greków” i łączył Skandynawię z Bizancjum. Nowogród Wielki był członkiem Hanzy, związku miast handlowych, który kontrolował handel w basenie Morza Bałtyckiego. Dzięki swoim kontaktom handlowym z Europą Zachodnią, Nowogród rozwijał się gospodarczo i kulturalnie. W Nowogrodzie uformował się wyjątkowy ustój polityczny państwa-miasta, do którego zapraszano na okresowe rządy wybranych książąt z dynastii Rurykowiczów i litewskich Giedyminowiczów. Książęta ci byli wybierani przez wiec (zgromadzenie ludowe) i mieli ograniczoną władzę. Nowogrodowi Wielkiemu podlegały rozległe terytoria na północy, nad Morzem Białym i północną Dźwiną. Terytoria te były bogate w surowce naturalne, takie jak futra, drewno i miód, co przyczyniało się do bogactwa Nowogrodu Wielkiego.
Wzrost znaczenia Rusi północnej, Nowogrodu Wielkiego, Tweru, Suzdalu i Włodzimierza, położonych przy szlaku handlowym ze Wschodu nad Bałtyk, zaznaczył się już w XII-XIII wieku. Książę Aleksander Newski sprawował najpierw władzę w Nowogrodzie Wielkim (1236-1252), później uzyskał od chana jarłyk wielkoksiążęcy i rządził do 1263 r. we Włodzimierzu. Warto nadmienić, że Aleksander Newski wsławił się zwycięstwami nad Szwedami (bitwa nad Newą) i Krzyżakami (bitwa na jeziorze Czudzkim), co ugruntowało jego pozycję. Podporządkował sobie kilka księstw i pilnie egzekwował daniny dla Mongołów. Dymitr i Andrzej – jego synowie, walczyli ze sobą i wielokrotnie wzywali na pomoc posiłki tatarskie. Walki te osłabiały Ruś i czyniły ją bardziej zależną od Złotej Ordy. Od 1304 r. o godność wielkiego księcia na Rusi książę moskiewski Jerzy Danielowicz rywalizował z księciem twerskim Michałem III Jarosławiczem. Rywalizacja ta była o tyle istotna, że zapoczątkowała długotrwały konflikt między Moskwą a Twerem o dominację na Rusi. Początkowo chan przyznał jarłyk wielkoksiążęcy Michałowi III. Ale po dwóch latach zabiegów na dworze chana Uzbeka (1312-1340) Jerzy ożenił się z siostrą chana i otrzymał nominację, a Michał III został stracony w Saraju w 1318 r. Bratobójcze walki na Rusi północnej, popierane przez chana, trwały do 1327 r., kiedy to Twerze wybuchło powstanie przeciwko Tatarom, w którym mieszkańcy Tweru zabili posła ordyńskiego Czoł-chana i jego świtę. Powstanie zostało krwawo stłumione przez wojska moskiewskie i tatarskie. To wydarzenie umocniło pozycję Moskwy jako głównego sojusznika Złotej Ordy.
Moskwa
Pierwsza wzmianka o Moskwie pochodzi z 1157 r. i pojawiła się w Latopisie ipatiewskim i wiąże się z osobą księcia Jerzego Dołgorukiego. Znaczenie księstwa moskiewskiego wybitnie wzrosło za panowania Iwana I Kality (1325-1340). Powstanie przeciw Mongołom w Twerze Iwan zaczął tłumić z własnej inicjatywy i aktem lojalności wobec Złotej Ordy, co zostało nagrodzone przez chana. W 1328 r. otrzymał od chana Uzbeka jarłyk na wielkiego księcia Rusi i polecenie ściągania należności dla Złotej Ordy. Iwan I Kalita, mając przewagę militarną i stałe wsparcie tatarskie, zyskał możliwość ingerowania w wewnętrzne sprawy pozostałych księstw ruskich podlegających Ordzie. Iwan I Kalita sprytnie wykorzystywał swoje uprawnienia do ściągania danin, aby bogacić swoje księstwo i umacniać swoją pozycję. Działał konsekwentnie, nie prowadził wojen, rozwijał osadnictwo, drogą kupna i układów poszerzał terytorium księstwa moskiewskiego. Iwan I Kalita dbał również o rozwój kultury i fundował cerkwie, co przyczyniało się do wzrostu prestiżu Moskwy. Przeniósł też siedzibę metropolity z Włodzimierza do Moskwy, wraz z powszechnie czczonym obrazem Matki Boskiej Włodzimierskiej. Przeniesienie siedziby metropolity do Moskwy miało ogromne znaczenie dla legitymizacji władzy moskiewskiej i uczyniło z Moskwy centrum religijne Rusi. Synowie Iwana I Kality – Siemon Dumny (1340-1353) i Iwan II Piękny (1353-1359) wiernie służyli Tatarom. Kontynuacja polityki lojalności wobec Złotej Ordy pozwoliła Moskwie utrzymać i umocnić swoją pozycję. Słabsi książęta uznali zwierzchność moskiewską, a Nowogród Wielki został zmuszony do posłuszeństwa i płacenia trybutu nie tylko Ordzie, ale również wielkiemu księciu moskiewskiemu. Podporządkowanie Nowogrodu Wielkiego było ważnym krokiem w procesie zjednoczenia ziem ruskich pod zwierzchnictwem Moskwy.
Na krótko Złota Orda przekazała władzę wielkoksiążęcą księciu suzdalskiemu Dymitrowi (1360-1362). Dymitr Suzdalski był teściem Dymitra I Dońskiego, co miało wpływ na jego krótkotrwałe panowanie. Od 1362 r. godność i obowiązki wielkoksiążęce związano na stałe z Moskwą i stan ten przetrwał aż do końca zwierzchności tatarskiej nad Rusią północną. Decyzja ta była kluczowa dla umocnienia pozycji Moskwy jako centrum jednoczenia ziem ruskich. Książę moskiewski Dymitr Doński panował nieprzerwalnie jako wielki książę w latach 1362-1389. To ustępstwo Złotej Ordy i rezygnacja z bezpośredniej kontroli nad Rusią północną były wynikiem zaciętych walk o tron chana po zabójstwach Dżanibeka w 1357 r. i Berdi Bega w 1360 r. Zamęt w Złotej Ordzie trwał w latach 1360-1380, podczas którego przewinęło się tam przeszło 25 chanów i pretendentów. Tak częste zmiany na tronie chana świadczyły o głębokim kryzysie państwa. Chaos w Ordzie umożliwił wzmocnienie władzy centralnej książąt moskiewskich i poszerzenie podległych im terytoriów. Dymitr Doński wykorzystał ten chaos, aby umocnić swoją pozycję i rozszerzyć wpływy Moskwy na inne księstwa ruskie. Zaistniały wówczas przesłanki do jednoczenia ziem ruskich na północy. Proces jednoczenia ziem ruskich pod przewodnictwem Moskwy był długotrwałym i złożonym procesem, który trwał przez kilka stuleci. W Złotej Ordzie rozpoczął się natomiast proces odwrotny, osłabienia i rozpadu na kilka chanatów. Proces ten był spowodowany nie tylko konfliktami wewnętrznymi, ale również najazdami Timura Chromego zwanego również Kulawym (Tamerlana) i wzrostem znaczenia Wielkiego Księstwa Litewskiego. Skorzystali z tego również królowie polscy: Kazimierz III Wielki i Ludwik I Węgierski, którzy zajęciu Rusi halicko-włodzimierskiej nie czuli się zmuszeni do ulegania żądaniom Tatarów. Zajęcie Rusi Halickiej przez Polskę było jednym z przejawów osłabienia Złotej Ordy i wzrostu znaczenia innych sił politycznych w regionie.
Giedymin i Olgierd
Od XIII wieku coraz większą rolę na Rusi odgrywała Litwa. Początki państwa litewskiego datuje się na pierwsze ćwierćwiecze tego stulecia. Dzielny wódz i zręczny dyplomata – wielki książę litewski Mendog (1235-1263) przyjął chrześcijaństwo i został koronowany przez legata papieskiego w Nowogródku w 1253 r. Był pierwszym i jedynym królem Litwy. Jego koronacja miała duże znaczenie dla legitymizacji państwa litewskiego na arenie międzynarodowej. Opór możnych żmudzkich zmusił jednak Mendoga do apostazji. Opór Żmudzinów był spowodowany próbą centralizacji państwa litewskiego przez Mendoga i jego polityką prozachodnią. Pierwotny sojusz z książętami Rusi halicko-włodzimierskiej przerodził się w zwierzchność litewską nad tzw. Rusią Czarną, obejmującą tereny nad środkowym Niemnem – Słonim, Grodno i Nowogródek. Ruś Czarna była ważnym regionem strategicznym i gospodarczym, a jej opanowanie przez Litwę umocniło pozycję tego państwa. Księstwa ruskie przyjmowały opiekę litewską, chroniąc się przed wyzyskiem Złotej Ordy. Natomiast Litwa oferowała księstwom ruskim alternatywę wobec zwierzchnictwa Złotej Ordy i reprezentowała inny model organizacji państwa. Mongołowie kazali policzyć ludność i nakładali odpowiednio wysokie opłaty i daniny. Ten stan rzeczy i sprawność militarna Litwy legły u źródeł sukcesów wielkich książąt litewskich – Witenesa (1292-1315) i jego młodszego brata (najprawdopodobniej stryjecznego) Giedymina (1316-1341) – w poszerzaniu zdobywanych terytoriów nad Dnieprem. Ekspansja Litwy na wschód była możliwa dzięki osłabieniu Rusi po najeździe mongolskim i kryzysowi Złotej Ordy. Witenes zajął sąsiednie księstwo połockie. Giedymin walczył z Rurykowiczami i żenił swoje dzieci z ich potomkami, opanował księstwo mińskie, witebskie i pińskie oraz północną część Rusi włodzimierskiej z takimi ośrodkami jak Bielsk, Brześć nad Bugiem, Kamieniec i Drohiczyn. Polityka Giedymina opierała się na kombinacji działań militarnych i dyplomatycznych, a jego małżeństwa umacniały pozycję Litwy w regionie. Giedymin zawarł też w 1325 roku sojusz z królem polskim Władysławem I Łokietkiem, skierowany przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu w Prusach. Sojusz ten był ważnym elementem polityki litewskiej, która dążyła do osłabienia Zakonu Krzyżackiego i umocnienia pozycji Litwy na arenie międzynarodowej.
Olgierd (1345-1377) kontynuował przyłączanie ziem ruskich do Wielkiego Księstwa Litewskiego, podporządkowując księstwo kijowskie, Wołyń, Podole, to ostatnie po wygraniu bitwy z Tatarami nad Sinymi Wodami w 1362 r. Wspierał też braci – Kiejstuta i Lubarta – w walce z Polską do 1366 r. Walki te były częścią szerszego konfliktu o Ruś Halicką, w który były zaangażowane również Węgry i Złota Orda. Kazimierzowi III Wielkiemu udało się jednak shołdować Koriatowiczów, książąt litewskich z Podola i księstwa bełskiego. Hołd Koriatowiczów był wyrazem rywalizacji między Polską a Litwą o wpływy na Rusi. Natomiast na wschód od Dniepru Olgierd uzyskał zwierzchność nad księstwem czernihowskim, perejasławskim i rozległym nowogrodzko-siewierskim. Tereny te były ważnymi regionami strategicznymi i gospodarczymi, a ich opanowanie przez Litwę umocniło pozycję tego państwa na wschodzie. W niektórych księstwach pozostawieni zostali Rurykowicze, w innych władzę przejęli Giedyminowicze. Polityka Olgierda charakteryzowała się elastycznością i uwzględniała lokalne realia. Pozostawienie Rurykowiczów w niektórych księstwach pozwalało mu utrzymać stabilność i uniknąć oporu ze strony miejscowej ludności. Wielkie Księstwo Litewskie utworzyło federację księstw podległych władcy z Wilna, w którym powierzchnią i liczbą ludności przeważały ziemie ruskie. Dominacja ludności ruskiej w Wielkim Księstwie Litewskim miała istotne konsekwencje dla kultury i języka tego państwa. Język ruski był używany w urzędach i dokumentach litewskich przez wiele lat. Element bałtycki, litewsko-żmudzki, zamieszkiwał nadal swoje rdzenne terytoria nad dolnym i środkowym Niemnem oraz Wyżynę Żmudzką. Relacje między Litwinami a ludnością ruską były złożone i dynamiczne. Z jednej strony istniały konflikty i rywalizacja, z drugiej strony dochodziło do przenikania się kultur i wzajemnego wpływu.
Giedyminowicze rządzący na Rusi przyjmowali najczęściej prawosławie, inni zostawali katechumenami, używając w dokumentach imion chrześcijańskich, nie zawsze jednak realizując przyrzeczenie porzucenia pogaństwa. Taka sytuacja była typowa dla okresu przejściowego, w którym nowe elity polityczne asymilowały się z kulturą i religią dominującą na podbitych terenach. Przyjęcie prawosławia przez Giedyminowiczów było również wyrazem pragmatyzmu politycznego i miało na celu umocnienie ich władzy na Rusi. Kultura, język i prawo ruskie obowiązywały nadal na Rusi litewskiej, silnie oddziałując na elitę litewską i dwór władcy określanego powszechnie ruskim terminem hospodar. Dla zabezpieczenia nabytków Olgierd wszedł w porozumienie z księciem twerskim Michałem II Aleksandrowiczem i poparł jego akcję antymoskiewską. Trzy wyprawy Olgierda przeciw wielkiemu księciu Dymitrowi I Dońskiemu w latach 1368-1372, nie przyniosły sukcesu, a Twer musiał podporządkować się Moskwie w 1375 r. Niepowodzenie wypraw Olgierda było spowodowane m.in. wzrostem znaczenia Moskwy jako centrum jednoczenia ziem ruskich i poparciem, jakim Dymitr Doński cieszył się ze strony Cerkwi prawosławnej. Warto pamiętać, że żoną Olgierda i matką Jagiełły była właśnie księżniczka twerska Julianna, siostra tegoż Michała II Aleksandrowicza. Małżeństwo Olgierda z Julianną było kolejnym przykładem polityki dynastycznej, która miała na celu umocnienie sojuszu litewsko-twerskiego.
Dla przejęcia dziedzictwa po bezdzietnym krewnym Bolesławie Jerzym II na Rusi halicko-włodzimierskiej, Kazimierz III Wielki prowadził w latach 1340-1366 walki z księciem łuckim i włodzimierskim Lubartem Giedyminowiczem, księciem bełskim Jerzym Narymuntowiczem, księciem trockim, grodzieńskim i brzeskim Kiejstutem Giedyminowiczem, ale również z bojarami halickimi wspieranymi przez Tatarów. Walki te były skomplikowane i angażowały różne siły polityczne, w tym Polskę, Węgry, Litwę, Ruś i Tatarów. Rywalizacja o Ruś Halicką była częścią szerszego kontekstu politycznego w Europie Środkowo-Wschodniej.
Jagiełło i Witold
Już Olgierd albo Giedymin nawiązali stosunki z chanem Złotej Ordy dbając o kupców jadących z Azji Środkowej do Kijowa i nad Bałtyk, do Wilna lub Rygi. Kontakty z Złotą Ordą były istotne dla Litwy ze względów gospodarczych i politycznych. Kontrolowanie szlaków handlowych przynosiło Litwie korzyści materialne, a dobre relacje z Ordą zapewniały jej bezpieczeństwo i stabilność. Chan Tochtamysz, walczący od 1391 r. z Timurem Chromym, władcą Transoksanii, Chorezmu i Chorasanu, próbował skłonić Władysława II Jagiełłę w 1393 r. do płacenia danin z Rusi litewskiej, proponując w zamian sojusz i wolny przejazd dla kupców. Propozycja Tochtamysza była wyrazem osłabienia Złotej Ordy i jej problemów z Timurem Chromym. Chan szukał sojuszników w walce z potężnym władcą azjatyckim. Spór i walki Władysława II Jagiełły z bratem stryjecznym księciem Witoldem Kiejstutowiczem, od 1380 r. okresowo popieranym przez Zakon Krzyżacki w Prusach, zakończyły się ostateczną umową wileńską w 1401 r. Konflikt między Jagiełłą a Witoldem był złożony i wynikał z rywalizacji o władzę na Litwie. Zaangażowanie Zakonu Krzyżackiego w ten spór było elementem szerszej polityki krzyżackiej, która dążyła do osłabienia unii polsko-litewskiej. Ugoda wileńska z 1401 r. uregulowała stosunki między Jagiełłą a Witoldem i umocniła unię polsko-litewską.
Władysław II Jagiełło i rada panów polskich przyznały Witoldowi dożywotnio tytuł wielkiego księcia litewskiego. Akt ten był kompromisem, który zadowalał obie strony. Jagiełło jako król Polski, zachowywał zwierzchnictwo nad Litwą, ale Witold, jako wielki książę, sprawował realną władzę na jej terenie. Jego pełną autonomię rządów łączono z trwałym sojuszem politycznym i militarnym z Polską. Zwycięska kampania na Krym w 1397 r. zachęciła Witolda do próby pokonania Złotej Ordy. Klęska armii litewskiej wspomaganej przez licznych lenników z Rusi, Polaków i Zakon Krzyżacki, nad rzeką Worsklą 12 sierpnia 1399 r., ostatecznie zadecydowała o trwałej współpracy elit litewskiej i polskiej w następnym półwieczu. Klęska nad Worsklą była dużym ciosem dla Witolda i osłabiła jego pozycję. Zrozumiał, że dalsza ekspansja na wschód jest niemożliwa bez silnego sojuszu z Polską. Witold za zgodą Jagiełły wzmocnił jedność Wielkiego Księstwa Litewskiego usuwając książąt dzielnicowych z Witebska, Nowogródka, Podola i Kijowa. Centralizacja władzy na Litwie była ważnym elementem polityki Witolda i miała na celu umocnienie państwa litewskiego i przygotowanie go do dalszej walki z Zakonem Krzyżackim i Złotą Ordą. Współpraca polsko-litewska była niezbędna do walki z Zakonem i przyniosła wkrótce owoce po tzw. wielkiej wojnie (1409-1411) i zawarciu trwałego pokoju nad jeziorem Melno w 1422 r. Zwycięstwo w bitwie pod Grunwaldem (1410) było jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Polski i Litwy i umocniło pozycję obu państw w regionie. Unię wileńską z 1401 r. umocniono kolejnym układem z Horodla w 1413 r., która zacieśniła związki polityczne i ustrojowe pomiędzy Polską a Litwą. Przewidziano w nim wspólne sejmy i wspólne wybory królów polskich oraz wielkich książąt litewskich. Katoliccy bojarzy i panowie litewscy otrzymali prawa szlacheckie identyczne do polskich, a 47 najwybitniejszych rodów przyjętych zostało do polskich rodów szlacheckich i przyznano im polskie herby. Polityczne pełne prawa szlacheckie, udział w sejmach i obejmowanie urzędów ziemskich, zastrzeżone dla katolików, stały się zachętą do zmiany wyznania dopiero w następnym stuleciu. Proces chrystianizacji Litwy był długotrwały i złożony. Unia w Horodle przyspieszyła ten proces, ale ostatecznie zakończył się on dopiero w XVI wieku.
W bitwie Polaków i Litwinów z Krzyżakami pod Grunwaldem 15 lipca 1410 r. armia wielkiego księcia litewskiego Witolda składała się z Litwinów, Rusinów oraz Tatarów, którzy osiedlali się dobrowolnie na Litwie od czasów Olgierda. Udział Tatarów w bitwie pod Grunwaldem był ważnym elementem taktycznym i przyczynił się do zwycięstwa wojsk polsko-litewskich. Tatarscy łucznicy konni byli bardzo skuteczni w walce z ciężkozbrojnymi rycerzami krzyżackimi. Pod Grunwaldem walczyły również hufiec tatarski Dżalal ad-Dina, syna Tochtamysza, który już w 1412 r. został chanem Ordy, a to dzięki pomocy zbrojnej Litwinów. Panowanie Witolda (1392-1430) zachowującego ścisły sojusz z Polską, doprowadziło Litwę do szczytu potęgi. Pomimo ciągłych walk z Zakonem Krzyżackim Witold poszerzył zasięg wpływów na Rusi. Zdławił bunt w Smoleńsku (1401-1404), a po zdobyciu miasta Księstwo Smoleńskie zostało ostatecznie zlikwidowane, a Smoleńsk znalazł się pod rządami Wielkiego Księstwa Litewskiego na kolejne 110 lat. Moskwa, stając w obliczu realnego zagrożenia podboju północnych ziem rosyjskich przez Litwę, zerwała sojusz z Litwą i otwarcie wystąpiła przeciwko niej po stronie Pskowa i Nowogrodu Wielkiego. Witold wyprawiał się na Moskwę (1406 i 1408), z którą zawarł pokój wieczysty. W 1424 r. Witold pomógł zbrojnie Muhammedowi zająć tron chana w Ordzie. W 1425 r., po śmierci swojego zięcia wielkiego księcia moskiewskiego Wasyla I, został Witold opiekunem jego małoletniego syna, a swojego wnuka. Podporządkował sobie drobne księstwa ruskie nad górną Oką oraz Psków w 1426 r. i Nowogród Wielki w 1428 r., ściągając z tych miast wysokie trybuty. Zawarł traktaty z książętami twerskim w 1427 r., riazańskim w 1429 r. i prońskim w 1430 r., na mocy których stali się jego wasalami. Najbardziej wysuniętą na wschód posiadłością Witolda była ziemia tulska, która została mu przekazana w latach 1430–1434 na mocy porozumienia z księciem riazańskim Iwanem Fiodorowiczem. Do planowanej koronacji Witolda w 1430 r. nie doszło, ponieważ był jej przeciwny Władysław II Jagiełło i panowie polscy, gdyż koronacja Witolda na króla Litwy byłaby aktem, który umocniłby niezależność Litwy i osłabił unię polsko-litewską.
Rządy w Moskwie zgodnie z testamentem Dymitra I Dońskiego miał obejmować zawsze senior z tej linii rodu Rurykowiczów. Witold nie przejmując się tym osadził na tronie Wasyla II, swojego wnuka. Witold, osadzając swojego wnuka na tronie moskiewskim, działał wbrew tradycyjnemu porządkowi dziedziczenia i wprowadził zasadę, że o obsadzie tronu decyduje aktualny władca. Po śmierci Witolda wybuchła trwająca dwadzieścia lat wojna domowa na Rusi północnej. Władzy domagali się stryjowie Wasyla II, parokrotnie sprowadzając interwencję Złotej Ordy. Jednocześnie w 1437 r. na ziemiach czernihowskich Litwy schronił się pretendent do tronu w Saraju Ułuk Muhammed, który wkrótce zajął Kazań i utworzył niezależny Chanat Kazański. Powstanie Chanatu Kazańskiego było jednym z przejawów rozpadu Złotej Ordy i osłabienia jej pozycji w regionie. Jeden z jego wodzów, Jahołdaj, otrzymał tutaj od wielkiego księcia litewskiego lenno istniejące kilkadziesiąt lat, aż do włączenia Siewierszczyzny nad Oką do Litwy w 1494 r. Ruskie ziemie Litwy bezpieczne od północy i Krymu, gdzie rządził Hadżi Girej, chan krymski będący sojusznikiem Wilna, najeżdżane były przez nadwołżańskich ordyńców Sajida Ahmada, zwłaszcza w latach 1448-1455. Po 1466 r. aż do końca stulecia Podole, Kijowszczyzna i Litwa właściwa przyjęły wielu zbiegów z Krymu i ord nadwołżańskich. Z osiadłych w ten sposób Tatarów tworzono doborowe oddziały jazdy lekkiej. Tatarzy wyznający islam cieszyli się pełną swobodą wyznania w państwie polsko-litewskim. Chrzty przymusowe jeńców zdarzały się rzadko, głównie w dobrach prywatnych. Tolerancja religijna była jednym z elementów polityki państwa polsko-litewskiego i przyczyniała się do stabilności i rozwoju tego państwa.
💛 Wesprzyj naszą pracę, klikając w link:
https://suppi.pl/speculumeuropae
💛 Wpłat można też dokonywać na numer konta:
09 1460 1181 2025 0084 5728 0002
Jeśli znasz jakieś ciekawe fakty na ten temat, podziel się nimi w komentarzu.
Będziemy wdzięczni za każdą informację!